Eén rots, vier heilige gebouwen: de steen onder de Tempel van Salomo

Onder de heiligste ruimte die Salomo ooit bouwde, ligt één kaal stuk rots. Het ligt al duizenden jaren in het hart van deze heuvel, en volgens de overlevering zijn er in ongeveer drieduizend jaar vier verschillende heilige gebouwen op precies dezelfde plek opgericht, het ene na het andere.

Het Heilige der Heiligen

In de Tempel van Salomo lag deze rots verborgen onder een vloer die helemaal met goud bedekt was, in een ruimte die als volmaakte kubus was gebouwd en waarin, opmerkelijk genoeg, geen enkel raam zat. Vooraan stond de Ark van het Verbond, van het zuiverste goud, bewaakt door twee enorme gevleugelde cherubs van zo'n vijf meter hoog. Slechts één persoon, de hogepriester, mocht er ooit naar binnen, en dan maar één keer per jaar, op Jom Kipoer, na zich te hebben gereinigd, blootsvoets en in volledige stilte.

De rots in het midden

De overlevering noemt deze kale steen de Fundamentsteen, het punt van waaruit de wereld zelf als eerste zou zijn gevormd, en hij lag verborgen en onzichtbaar onder de allerheiligste plek van het hele complex. Wat hem opmerkelijk maakt, is niet alleen wat de overlevering erover zegt, maar ook wat er sindsdien boven heeft gestaan.

Vier gebouwen, één plek

Nadat de Tempel van Salomo was gevallen, verrees volgens de overlevering de Tweede Tempel op dezelfde grond, die op zijn beurt honderden jaren stond. Lang daarna bouwde de Romeinse keizer Hadrianus hier een tempel voor Jupiter, voordat de christelijke traditie het gebied later bewust leeg liet. Vandaag staat hier de Rotskoepel, in de islam zelf heilig, met een heiligdom dat direct rond de kale steen is gebouwd, die in het midden nog altijd zichtbaar is. De betekenis van de plek komt voor een groot deel voort uit deze rots, bekend als de Fundamentsteen, die diepe betekenis heeft voor joden, christenen en moslims.

Een draad door drieduizend jaar

Weinig plekken op aarde hebben zo'n doorlopende heilige betekenis gedragen, voor zoveel verschillende tradities en door zoveel eeuwen heen. De Tempel van Salomo, de Tweede Tempel, een Romeinse tempel voor Jupiter en de Rotskoepel: vier gebouwen, met onder elk ervan één klein stuk rots.

Staan boven de steen

In TimeLens kun je staan in het gereconstrueerde Heilige der Heiligen, de ruimte waar in de lange geschiedenis van de tempel bijna niemand ooit naar binnen mocht, en zie je het precies zoals de oude bronnen het beschrijven, na de voorhoven en drempels die eraan voorafgaan. Deze reconstructie is gemaakt samen met Ofer Becker en Becker Innovation, wiens werk deze verborgen ruimte voor het eerst in millennia weer zichtbaar maakt.