Wie bouwden de hunebedden?

Stel je voor: Drenthe, vijfduizend jaar geleden. Om je heen geen kale hei, maar velden met rijpende tarwe, houten boerderijen, rook die opstijgt uit kookvuren, en kinderen die op de geiten letten. Dit waren de mensen die de hunebedden bouwden, en het waren de eerste boeren die zich ooit in Nederland vestigden.

Image: TimeLens reconstructie van het leven bij het Hunebed

De eerste boeren van het noorden

Archeologen noemen hen de Trechterbekercultuur, naar het trechtervormige aardewerk dat ze maakten. Rond 3400 voor Christus bereikten ze dit deel van Nederland en vestigden ze zich op de hogere, zandige grond van de Hondsrug, boven de omliggende moerassen. Het waren vooral boeren: ze verbouwden tarwe, vlas en papaver, hielden runderen, schapen, geiten en varkens, en verzamelden daarnaast nog wilde noten, bessen en vis uit het land en de rivieren om hen heen. Ze bewerkten leer, hout en vuursteen, vlochten manden, maakten aardewerk en polijstten fraaie stenen bijlen.

Een leven dicht bij het land

Hun jaar volgde de seizoenen. In het voorjaar ploegden en zaaiden ze de velden, in de nazomer en herfst haalden ze de oogst binnen en dankten ze daarvoor, en in de koude winter school de hele familie, meerdere generaties samen, binnen om gereedschap en kleding te herstellen, te koken en verhalen te delen bij een rokend vuur. Het was een leven van gedeeld werk en een hechte gemeenschap, waarin zelfs jonge kinderen meehielpen met de dagelijkse taken.

Waarom ze reuzen van steen oprichtten

Diezelfde boerengemeenschappen bouwden de hunebedden als graven, vermoedelijk voor hun meer vooraanstaande leden. Door de eeuwen heen kregen tientallen mensen een laatste rustplaats in één en hetzelfde hunebed, samen met aardewerk en andere gaven. Toch was een hunebed nooit alleen maar een graf. Het gezamenlijk oprichten van zo'n enorm monument bond een gemeenschap in gedeelde identiteit en geloof, en veel over de rituelen die er ooit plaatsvonden blijft een echt raadsel. Dat verhaal vertellen we zonder het zelf in te vullen.

Ontmoet ze in TimeLens

De beste manier om de bouwers van de hunebedden te begrijpen, is om tussen hen te gaan staan. Bij het Hunebedcentrum plaatst TimeLens je in hun wereld zoals die vijfduizend jaar geleden was, van het dagelijks leven rond de boerderij tot het oogstfeest en de samenkomst bij het graf. Wil je weten hoe ze zulke enorme stenen optilden, en het grootste hunebed van allemaal zien, lees dan verder. Deze reconstructies zijn gemaakt met het Hunebedcentrum, het landelijke kenniscentrum voor hunebedden in Borger.