Procesja panatenajska wyjaśniona na podstawie fryzu Partenonu

Wyobraź sobie całe Ateny w ruchu: jeźdźców i rydwany, muzyków, starców i młode kobiety, wszystkich zmierzających w górę na Akropol, by uczcić boginię Atenę. Tak wyglądała procesja panatenajska, punkt kulminacyjny największego święta miasta, wyrzeźbiona w marmurze wokół samego Partenonu.

Święto, które jednoczyło miasto

Co cztery lata, od 566 roku p.n.e., Ateny obchodziły Wielkie Panatenaje, okazałe święto urodzin Ateny i miasta, które chroniła. W jego centrum był jeden dar: nowy peplos, szata tkana przez wiele miesięcy przez wybraną grupę ateńskich kobiet. Procesja niosła go na Akropol, gdzie ofiarowywano go prastaremu posągowi Ateny. Święto było otwarte dla obywateli Aten i jednoczyło miasto we wspólnej dumie i pobożności.

Procesja panatenajska wykuta w kamieniu

Aby zwieńczyć Partenon, rzeźbiarz Fidiasz zaprojektował ciągły pas reliefu biegnący u góry wewnętrznej ściany świątyni. Miał około 160 metrów długości i mniej więcej metr wysokości. Dwa strumienie postaci zaczynały się w narożniku od strony południowego zachodu i podążały w przeciwnych kierunkach, by w końcu spotkać się nad wschodnim wejściem.

Na całej swojej długości fryz pokazuje procesję w niezwykłej różnorodności: jeźdźców panujących nad końmi, rydwany w ruchu, pomocników prowadzących bydło i owce na ofiarę, nosicieli wody, muzyków, starców i młode kobiety niosące dary. W punkcie kulminacyjnym, nad wschodnimi drzwiami, nowy peplos zostaje złożony i ofiarowany, na oczach siedzących bogów olimpijskich, przedstawionych jako więksi od otaczających ich śmiertelników.

Znaczenie ukryte w marmurze

Fryz jest niezwykły ze względu na swój temat. Rzeźby świątynne pokazywały zwykle mity i legendy, tu jednak, wyjątkowo, główną rolę grają zwykli Ateńczycy. Niektórzy badacze dopatrywali się w nim nawet ukrytego hołdu dla mężczyzn poległych w bitwie pod Maratonem. Jakikolwiek był pełny zamysł, przesłanie jest jasne: to celebracja samego miasta, jego obywateli, ich pobożności i obywatelskiej dumy. W swoim czasie fryz był pomalowany i wyposażony w brązowe wodze i detale, olśniewający wysoko na ścianie.

Gdzie jest dziś fryz

Zachowane rzeźby są dziś podzielone między Muzeum Akropolu w Atenach a British Museum w Londynie, gdzie znane są jako Parthenon Marbles. Oglądana blok po bloku procesja trudno daje się uchwycić jako jedno, żywe wydarzenie. Muzeum Akropolu wykonuje znakomitą pracę, pokazując zachowane fragmenty fryzu w ich pierwotnym układzie. Zdecydowanie warto je odwiedzić!

Zobacz, jak ożywa procesja panatenajska

Tu wkracza TimeLens. Na Akropolu widzisz procesję panatenajską odtworzoną wokół Ciebie w jej kulminacyjnym momencie, gdy miasto gromadzi się, by uczcić swoją boginię, zamiast rozproszonych fragmentów w odległych salach.

Chcesz wesprzeć nas w tym ateńskim projekcie? Możesz to zrobić za kilka euro miesięcznie przez Patreona.