De Panathenaeïsche processie, uitgelegd aan de hand van het Parthenonfries
Stel je heel Athene in beweging voor: ruiters en strijdwagens, muzikanten, ouderen en jonge vrouwen, allemaal op weg omhoog naar de Akropolis om de godin Athena te eren. Dit was de Panathenaeïsche processie, het hoogtepunt van het grootste feest van de stad, en ze werd in marmer uitgehouwen rond het Parthenon zelf.
Het feest dat een stad verenigde
Elke vier jaar, vanaf 566 voor Christus, hield Athene de Grote Panathenaeën, een groots feest voor de verjaardag van Athena en voor de stad die zij beschermde. In het middelpunt stond één geschenk: een nieuwe peplos, een gewaad dat maandenlang werd geweven door een uitverkoren groep Atheense vrouwen. De processie droeg het omhoog naar de Akropolis, waar het werd aangeboden aan het oeroude beeld van Athena. Het feest stond open voor Atheense burgers en verbond de stad in gedeelde trots en toewijding.
De Panathenaeïsche processie in steen gehouwen
Als bekroning van het Parthenon ontwierp de beeldhouwer Phidias een doorlopende band van reliëf die rond de bovenkant van de binnenmuur van de tempel liep. Die was ongeveer 160 meter lang en zo'n meter hoog. Twee stromen figuren begonnen in de zuidwestelijke hoek en bewogen in tegengestelde richtingen, om elkaar ten slotte boven de oostelijke deuropening te ontmoeten.
Over de hele lengte toont het fries de processie in buitengewone verscheidenheid: ruiters die hun paarden in bedwang houden, strijdwagens in beweging, helpers die runderen en schapen naar het offer leiden, waterdragers, muzikanten, ouderen en jonge vrouwen met offergaven. Op het hoogtepunt, boven de oostelijke deur, wordt de nieuwe peplos gevouwen en aangeboden, gadegeslagen door de zittende goden van de Olympos, groter afgebeeld dan de stervelingen om hen heen.
De betekenis achter het marmer
Wat het fries zo bijzonder maakt, is het onderwerp. Tempelbeelden toonden meestal mythen en legenden, maar hier spelen, uitzonderlijk genoeg, gewone Atheners de hoofdrol. Sommige geleerden hebben zelfs een verborgen eerbetoon gezien aan de mannen die sneuvelden bij de Slag bij Marathon. Wat de volledige bedoeling ook was, de boodschap is duidelijk: dit is een viering van de stad zelf, haar burgers, haar vroomheid en haar burgertrots. In zijn tijd was het fries in kleur beschilderd en voorzien van bronzen teugels en details, verblindend hoog aan de muur.
Waar het fries nu is
De bewaard gebleven beelden zijn nu verdeeld tussen het Akropolismuseum in Athene en het British Museum in Londen, waar ze bekendstaan als de Parthenon Marbles. Blok voor blok bekeken is het lastig om de processie te zien als één levende gebeurtenis. Het Akropolismuseum doet het opvallend goed door de resterende delen van het fries in hun oorspronkelijke positie te tonen. Zeker de moeite van een bezoek waard!
Zie de Panathenaeïsche processie tot leven komen
Hier komt TimeLens in beeld. Op de Akropolis zie je de Panathenaeïsche processie om je heen hersteld op haar absolute hoogtepunt, het moment waarop de stad samenkomt om haar godin te eren, in plaats van verspreide fragmenten in verre zalen.
Wil je ons steunen bij ons project in Athene? Dat kan voor een paar euro per maand via Patreon.
