Akropol w czasach osmańskich: dzień, w którym zabrano marmury
Wyobraź sobie, że stoisz na Akropolu w czasach osmańskich, a dokładnie w roku 1805. To dokładnie to miejsce, w którym w naszej rekonstrukcji klasycznej procesja panatenajska docierała niegdyś do Partenonu w całej jego malowanej chwale. Dwa tysiące lat później ta sama ziemia opowiada zupełnie inną historię. To nasz najnowszy TimeSpot i jest już w aplikacji TimeLens.
Zrujnowany Partenon i osmańskie miasteczko
Partenon przed Tobą przypomina już bardzo ruinę, którą znamy dziś, i jest ku temu konkretny powód. W 1687 roku, podczas weneckiego oblężenia, osmański garnizon przechowywał proch w świątyni. Jeden pocisk moździerzowy trafił w cel, a wybuch rozerwał budowlę, kończąc ponad dwa tysiące lat, przez które stała w dużej mierze nienaruszona. W 1805 roku Akropol nie jest już odrębnym zabytkiem. To żywe miasteczko. Domy i zabudowania gospodarcze pokrywają skałę, mały meczet stoi w rozbitej skorupie Partenonu, a średniowieczna wieża frankijska wznosi się nad wejściem. Ludzie mieszkają tu, pracują i modlą się, pośród ruin.
Chwila, w której zdjęto marmury
Spójrz w stronę Partenonu, a zobaczysz scenę, która definiuje ten TimeSpot. Dźwig opuszcza rzeźbę ze zrujnowanej świątyni: głowę jednego z koni, które ciągnęły rydwan bogini księżyca Selene, ze wschodniego frontonu. Nieopodal agent działający w imieniu lorda Elgina kieruje pracami, a obok niego na ziemi leżą rzeźbione płyty fryzu i metopy. Gdzie indziej jedna z Kariatyd, marmurowych dziewcząt z portyku Erechtejonu, jest wywożona na wózku, ze stopami wciąż zwróconymi ku świątyni, którą podtrzymywała przez ponad dwa tysiące lat.
W latach od 1801 do 1805 lord Elgin, ówczesny brytyjski ambasador przy Imperium Osmańskim, polecił swoim agentom usunąć mniej więcej połowę zachowanych rzeźb Partenonu, a także Kariatydę z Erechtejonu i fragmenty innych budowli na Akropolu. Pracami w Atenach kierował malarz Giovanni Battista Lusieri. W sumie około piętnastu metop, siedemdziesiąt pięć metrów fryzu i siedemnaście figur z frontonów wywieziono do Wielkiej Brytanii, gdzie do dziś znajdują się w British Museum.
Spór, który nigdy nie został rozstrzygnięty
Już wtedy usunięcie rzeźb podzieliło opinie. Poeta lord Byron potępił je publicznie, podczas gdy inni twierdzili, że był to akt ratunku. Dwa stulecia później kwestia ta jest równie żywa. Grecja dąży do połączenia rzeźb w Muzeum Akropolu, zbudowanym z przestrzenią zarezerwowaną dla nich, podczas gdy British Museum utrzymuje, że zostały nabyte zgodnie z prawem i że prawo brytyjskie uniemożliwia ich trwały zwrot. Sprawa została ponownie podniesiona na forum UNESCO w 2026 roku. Nie próbowaliśmy tu rozstrzygać tego sporu. Naszym celem było pokazanie tej chwili tak wiernie, jak pozwalają na to źródła historyczne, i umożliwienie Ci zobaczenia jej na własne oczy. Bo niezależnie od tego, czy uważasz, że zostały skradzione, czy zabrane legalnie, była to historyczna chwila.
Oparte na badaniach
Jak wszystkie nasze rekonstrukcje Aten, ten TimeSpot opiera się na modelu architektonicznym Dimitrisa Tsalkanisa, przy wsparciu profesora Chrysanthosa Kanellopoulosa. Przy tej scenie niezbędne były rysunki, ryciny i relacje podróżników z początku XIX wieku, dzięki którym mogliśmy z pewnością umiejscowić budynki, meczet i samo zdejmowanie rzeźb. Dołącza do naszej rosnącej rekonstrukcji Akropolu, obok klasycznego Akropolu i okresu rzymskiego, wszystkie oglądane z tego samego miejsca.
Zobacz sam
Akropol w czasach osmańskich jest już w aplikacji TimeLens, zarówno na iOS, jak i na Androida. Stań tam, gdzie niegdyś przechodziła procesja panatenajska, i bądź świadkiem tej samej ziemi w 1805 roku, gdy wokół Ciebie rozgrywa się przełomowa chwila w historii Partenonu.
Tworzymy te rekonstrukcje razem z muzeami, historykami i osobami, które nas wspierają i wierzą, że przeszłość zasługuje na to, by znów ją zobaczyć. Jeśli chcesz pomóc nam odtworzyć jej więcej, możesz wesprzeć nas na Patreonie. A jeśli reprezentujesz muzeum lub miejsce dziedzictwa, chętnie się z Tobą skontaktujemy (napisz do nas na hello@timelens.eu).
