Het Castelloplan: de kaart waarmee Nieuw Amsterdam is herbouwd
Hoe weet je hoe een stad er vierhonderd jaar geleden uitzag, als bijna elk gebouw verdwenen is? Voor Nieuw Amsterdam is het antwoord één opmerkelijk document: een kaart die het Castelloplan heet, getekend in 1660. Het is de oudst bekende kaart van New York, en het vormt de basis van de reconstructie van Nieuw Amsterdam die het New Amsterdam History Center heeft gemaakt.
Een opmeting van een klein Nederlands stadje
In juni 1660 werd landmeter Jacques Cortelyou door Peter Stuyvesant en het stadsbestuur ingehuurd om Nieuw Amsterdam nauwkeurig op te meten. Het resultaat was buitengewoon: een vogelvluchtgezicht met afzonderlijke gebouwen, straten, grachten, tuinen, kades, het fort, Stuyvesants eigen huis en de wal langs de noordrand. Het was het thuis van ongeveer vijftienhonderd mensen in zo'n driehonderd gebouwen, verbluffend gedetailleerd getekend.
Verloren, verkocht en teruggevonden in een Toscaanse villa
Toen verdween het origineel. Rond 1665 maakte een onbekende tekenaar een kopie, die de beroemde cartograaf Joan Blaeu in een atlas inbond en in 1667 verkocht aan Cosimo III de' Medici, groothertog van Toscane. Daar bleef de kaart meer dan twee eeuwen vergeten liggen. In 1900 dook ze weer op in de Villa di Castello, een landgoed van de Medici bij Florence, en kreeg ze haar naam van de plek waar ze werd gevonden.
Een momentopname van een verdwenen wereld
Wat het Castelloplan onbetaalbaar maakt, is het moment. Het legt Nieuw Amsterdam vast op zijn Nederlandse hoogtepunt, slechts vier jaar voordat de Engelsen in 1664 de kolonie innamen en haar New York noemden. Omdat het stratenpatroon van Lower Manhattan nog altijd dat oude plan volgt, kunnen historici lang verdwenen gebouwen heel precies plaatsen en zelfs achterhalen wie erin woonde, mensen zoals de tolk Sara Roelofs.
Van kaart tot model
Hier komen onze partners in beeld. Het New Amsterdam History Center en hun project Mapping Early New York hebben het Castelloplan omgezet in een gedetailleerde driedimensionale reconstructie, waarbij de stad van 1660 over het huidige Manhattan is gelegd en de huizen, tuinen en straten opnieuw zijn opgebouwd. Hun onderzoek en 3D modellen vormen de basis van de TimeLens ervaring van Nieuw Amsterdam.
Sta midden in de kaart
Een kaart kan je een stad van bovenaf laten zien. Met TimeLens sta je er middenin. Op basis van het Castelloplan en de modellen van het History Center zie je Nieuw Amsterdam overal om je heen in ere hersteld, van het fort tot de wal, precies waar het in 1660 stond.
